Kısa cevap: Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları, aynı kazanç üzerindeki vergileme hakkını iki ülke arasında paylaştırır. Vergiyi sıfırlamaz; kimin, ne kadar vergileyeceğini belirler ve kalan çifte yükü mahsup ya da istisna yoluyla giderir.
Anlaşma olmadığında ne olur?
Kazancın doğduğu ülke (kaynak ülke) kendi iç mevzuatına göre vergi keser; kişinin yerleşik olduğu ülke de aynı kazancı dünya geliri kapsamında vergilendirir. Anlaşma yoksa tek koruma, iç mevzuattaki mahsup imkânıdır ve bu çoğu zaman yükü tam karşılamaz.
Anlaşma varsa süreç nasıl işler?
- Mukimlik belirlenir. Hangi ülkenin mukimi olduğunuz tespit edilir. İki ülkede birden mukim sayılıyorsanız anlaşmadaki sıralı ölçütler uygulanır: daimi mesken, hayati menfaatlerin merkezi, mutat oturma yeri, vatandaşlık.
- Gelir türü sınıflandırılır. Anlaşmalar temettü, faiz, gayrimaddi hak bedeli, ticari kazanç, ücret ve gayrimenkul geliri gibi başlıkları ayrı ayrı düzenler. Her birinin kuralı farklıdır.
- Kaynak ülkenin vergileme hakkı sınırlanır. Örneğin temettüde iç mevzuattaki stopaj yerine anlaşmadaki üst sınır (tipik olarak %5–%15 bandı, iştirak oranına göre) uygulanır.
- Kalan çifte yük giderilir. Türkiye’nin anlaşmalarında ağırlıklı yöntem mahsuptur: yurt dışında ödenen vergi, Türkiye’de hesaplanan vergiden düşülür; mahsup, o kazanca isabet eden Türkiye vergisini aşamaz.
Mukimlik belgesi neden şart?
İndirimli oran kendiliğinden uygulanmaz. Karşı ülkedeki ödeyiciye, Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan alınan mukimlik belgesini sunmanız gerekir. Belge sunulmazsa kaynak ülke iç mevzuattaki yüksek oranı keser; fazla kesilen verginin iadesi ise ayrı ve uzun bir süreçtir. Belgeyi ödeme yapılmadan önce temin etmek, sonradan iade peşinde koşmaktan çok daha kolaydır.
Türkiye’nin anlaşma ağı
Türkiye, 90’a yakın ülkeyle çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması imzalamıştır; aralarında Hollanda, Almanya, İngiltere, ABD, Rusya, Azerbaycan, Litvanya, Estonya ve Birleşik Arap Emirlikleri de bulunur. Güncel liste ve anlaşma metinleri Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yayımlanır. Hedef ülkenizle anlaşma bulunup bulunmadığı, yapı kararının ilk kontrol maddelerinden biri olmalıdır.
Anlaşmanın yapamadıkları
- Vergiyi sıfırlamaz. Sadece hangi ülkenin ne kadar vergileyeceğini belirler.
- İç mevzuattaki güvenlik kurallarını devre dışı bırakmaz.Kontrol edilen yabancı kurum ve transfer fiyatlandırması hükümleri işlemeye devam eder.
- Yapay yapıları korumaz. Anlaşmaların kötüye kullanımını önleyen hükümler, tek amacı vergi avantajı olan kurgularda yararlanmayı engelleyebilir.
- Belgesiz çalışmaz. Mukimlik belgesi ve yurt dışında ödenen vergiye ilişkin onaylı belgeler olmadan ne indirimli oran ne de mahsup uygulanır.
Hangi ülkenin hangi oranlarla çalıştığını görmek için vergi karşılaştırma tablomuza bakabilir, yapı kurgusunu birlikte değerlendirebiliriz.
Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, vergi danışmanlığı yerine geçmez. Oranlar, tutarlar ve istisna şartları mevzuat değişiklikleriyle güncellenir. Kendi yapınıza özel değerlendirme için bize ulaşın.
Доступность, условия и стоимость оцениваются для выбранной страны. Банки, платёжные организации и уполномоченные органы принимают решения по результатам своей проверки.
Связаться ↗