Kısa cevap: Kontrol edilen yabancı kurum kuralı, Türkiye’de tam mükellef kişilerin kontrolündeki düşük vergili yurt dışı şirketlerin kazancını, kâr dağıtılmasını beklemeden Türkiye’de vergilendiren bir vergi güvenlik müessesesidir. Dayanağı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 7. maddesidir.
Dört şart birlikte aranır
- Kontrol: Tam mükellef gerçek kişi ve kurumların doğrudan veya dolaylı olarak, ayrı ayrı ya da birlikte, sermayenin, kâr payının veya oy hakkının en az %50’sine sahip olması.
- Pasif gelir: Yurt dışı iştirakin toplam gayrisafi hasılatının %25 veya fazlasının; faaliyetle orantılı sermaye, organizasyon ve personel istihdamıyla yürütülen ticari, zirai veya serbest meslek faaliyeti dışındaki faiz, kâr payı, kira, lisans ücreti, menkul kıymet satış geliri gibi pasif nitelikli gelirlerden oluşması.
- Düşük vergi yükü: İştirakin ticari bilanço kârı üzerinden taşıdığı toplam gelir ve kurumlar vergisi benzeri vergi yükünün %10’dan az olması.
- Hasılat eşiği: İştirakin ilgili yıldaki toplam gayrisafi hasılatının 100.000 TL karşılığı yabancı parayı aşması.
Şartlardan biri bile gerçekleşmiyorsa kural uygulanmaz. Bu nedenle değerlendirme her yıl ayrı ayrı yapılır; bir yıl kapsam dışı kalan yapı, ertesi yıl kapsama girebilir.
Kazanç nasıl vergilenir?
Şartlar sağlandığında yurt dışı iştirakin kazancı, iştirak oranı ölçüsünde Türkiye’deki ortağın kurum kazancına veya gelirine dahil edilir. Kazancın dağıtılıp dağıtılmadığına, Türkiye’ye getirilip getirilmediğine bakılmaz.
Çifte vergileme iki şekilde önlenir: iştirakin bulunduğu ülkede ödediği vergiler Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 33. maddesi kapsamında Türkiye’de hesaplanan vergiden mahsup edilir; ayrıca daha önce Türkiye’de vergilendirilmiş bu kazanç sonradan fiilen dağıtıldığında tekrar vergilendirilmez.
Basit bir örnek
Türkiye’de yerleşik bir girişimci, sermayesinin tamamına sahip olduğu bir yurt dışı şirket kuruyor. Şirketin tek geliri, grup şirketlerine verdiği lisans bedelleri: yıllık 2.000.000 TL karşılığı. Şirketin çalışanı ve ofisi yok, bulunduğu ülkedeki vergi yükü %5.
- Kontrol: %100 → sağlanıyor.
- Pasif gelir: hasılatın %100’ü lisans geliri → sağlanıyor.
- Vergi yükü: %5 → %10’un altında, sağlanıyor.
- Hasılat: 100.000 TL eşiğinin üzerinde → sağlanıyor.
Dört şart birlikte gerçekleştiği için kazanç, dağıtılmamış olsa bile Türkiye’de beyana konu olur; yurt dışında ödenen %5 mahsup edilir.
Kimler risk altında?
Uygulamada en çok karşılaşılan yapılar: tek kişilik holding şirketleri, yalnızca marka veya yazılım lisansı tutan şirketler, grup içi finansman sağlayan şirketler ve gelirini faiz/kira olarak toplayan yatırım araçları. Buna karşılık gerçek bir ticari faaliyeti, personeli, ofisi ve müşterisi olan operasyonel şirketler genellikle pasif gelir şartını sağlamaz.
Yapı kurarken ne yapmalı?
- Şirketin gerçek bir faaliyeti olsun: sözleşmeler, personel, ofis, faturalanan hizmet.
- Gelir kompozisyonunu takip edin; pasif gelir oranı %25 eşiğine yaklaşıyorsa önceden değerlendirin.
- Bulunduğunuz ülkedeki efektif vergi yükünü belgeleyin; nominal oran değil, fiilen ödenen vergi esas alınır.
- Yıllık olarak dört şartı birlikte gözden geçirin ve ödenen vergilere ilişkin onaylı belgeleri saklayın.
Ülkelerin efektif vergi yüklerini karşılaştırma tablosunda görebilir, yapı kurmadan önce bize danışabilirsiniz.
Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, vergi danışmanlığı yerine geçmez. Oranlar, tutarlar ve istisna şartları mevzuat değişiklikleriyle güncellenir. Kendi yapınıza özel değerlendirme için bize ulaşın.
Paslaugų prieinamumas, reikalavimai ir mokesčiai vertinami pagal šalį. Bankai, mokėjimo paslaugų teikėjai ir institucijos sprendimus priima atlikę savo vertinimą.
Susisiekite ↗